Samed Behrengi (1939 – 1968)

Azerbaycan asıllı İranlı öğretmen, yazar ve halk bilimci Samed Behrengi, Haziran 1939’da Tebriz’de doğdu. Öğretmen okulunu tamamladıktan sonra İran’ın Azerbaycan bölgesindeki köylerde on bir yıl boyunca öğretmenlik yaptı. Bir yandan köy çocuklarının eğitimine katkı sağlarken diğer yandan Tebriz Üniversitesi’nde gece derslerine devam ederek İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu.

Öğretmenlik yaptığı yıllarda halkın arasında yaşayarak bölgenin toplumsal, ekonomik ve kültürel yapısını yakından inceledi. Şah rejiminin baskıcı politikalarına ve eşitsizliğe karşı çocuk edebiyatını bir direniş ve bilinçlendirme aracı olarak kullandı. Azerbaycan ve İran sözlü kültüründen masallar derledi, pedagoji üzerine incelemeler yazdı. 1968 yılında, henüz 29 yaşındayken Aras Nehrinde şaibeli bir şekilde boğularak yaşamını yitirdi.

Edebî Şahsiyeti ve Başlıca Eserleri

Eserlerinde adalet, özgürlük, sorgulama ve dayanışma gibi temaları çocukların anlayabileceği yalın ve masalsı bir dille işledi. Dünya çocuk edebiyatının klasikleri arasında yer alan Küçük Kara Balık adlı masalıyla uluslararası üne kavuştu ve pek çok ödüle değer görüldü. Eserlerinin büyük bir kısmı Türkçe dâhil birçok dile çevrilmiştir.

Başlıca Eserleri:

• Çocuk Edebiyatı & Masal:Küçük Kara Balık, Bir Şeftali Bin Şeftali, Püsküllü Deve, Sevgi Masalı, Kel Güvercinci, Ah’ın Masalı, Uykusuzluk
• İnceleme & Derleme:İran Eğitim Sorunları Üzerine Görüşler, Azerbaycan Halk Masalları