Sabahattin Ali (1907 – 1948)
Türk edebiyatının toplumcu gerçekçi çizgisindeki en usta kalemlerinden biri olan Sabahattin Ali, 25 Şubat 1907’de Eğridere’de (günümüzde Bulgaristan sınırları içindeki Ardino) dünyaya geldi. İlk öğrenimini Çanakkale ve Edremit’te tamamladıktan sonra İstanbul Muallim Mektebi’nden mezun oldu. Yozgat’taki kısa süreli öğretmenlik deneyiminin ardından, devlet bursuyla Almanca eğitimi almak üzere 1928 yılında Almanya’ya gönderildi. Potsdam ve Berlin’de iki yıl kalarak Batı edebiyatını ve klasiklerini yakından tanıma fırsatı buldu.
Yurda döndükten sonra Aydın, Konya ve Ankara’da Almanca öğretmenliği ile Devlet Konservatuvarı’nda dramaturgluk ve müteferrik görevler üstlendi. Ancak siyasi görüşleri, kaleme aldığı eleştirel şiirler ve yazılar nedeniyle hayatı boyunca takibata uğradı; Aydın, Konya ve Sinop cezaevlerinde tutuklu kaldı. Sinop Cezaevi’ndeki kasvetli ortam, edebiyatına derin izler bırakan birçok eserinin esin kaynağı oldu. 1946 yılında Aziz Nesin ile birlikte dönemin en etkili mizah ve siyaset gazetelerinden biri olan Marko Paşa’yı çıkardı.
Üzerindeki siyasi ve hukuki baskıların artması üzerine 1948 yılında yurt dışına kaçmaya karar verdi. Kırklareli üzerinden Bulgaristan sınırını geçmeye çalışırken, 2 Nisan 1948’de şaibeli bir şekilde öldürüldü.
Edebî Şahsiyeti ve Eserleri
Eserlerinde insan psikolojisinin derinliklerini, Anadolu insanının yaşam mücadelesini, toplumsal adaletsizlikleri ve aydın yabancılaşmasını eşsiz bir gözlem gücüyle işledi. Klasik hikâye anlayışında Maupassant tarzını benimseyen yazar; şiir, hikâye, roman ve tiyatro türlerinde Türk edebiyatının unutulmaz klasikleri arasına giren yapıtlar bıraktı. Özellikle Kürktü Mantolu Madonna, Kuyucaklı Yusuf ve İçimizdeki Şeytan adlı romanları, günümüzde de en çok okunan eserler arasında yer almaktadır.
Başlıca Eserleri:
- Roman:Kuyucaklı Yusuf (1937), İçimizdeki Şeytan (1940), Kürk Mantolu Madonna (1943)
- Hikâye:Değirmen (1935), Kağnı (1936), Ses (1937), Yeni Dünya (1943), Sırça Köşk (1947)
- Şiir:Dağlar ve Rüzgâr (1934)
- Oyun:Esirler (1936)
