Orhan Veli Kanık (1914 – 1950)

Türk şiirinde köklü bir devrim gerçekleştiren Garip akımının kurucusu Orhan Veli Kanık, 13 Nisan 1914 tarihinde İstanbul’un Beykoz semtinde doğdu. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası klarnetçilerinden ve Ankara Radyosu müdürlerinden Mehmet Veli Bey’in oğludur. Çocukluğu İstanbul ve Ankara’da geçen Orhan Veli, ilkokula Galatasaray Lisesi’nde başlayıp Ankara Erkek Lisesi’nde ortaöğrenimini tamamladı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ndeki eğitimini yarıda bırakarak Ankara’ya döndü. PTT Umum Müdürlüğü ve Maarif Vekâleti Tercüme Bürosu’nda memuriyet yaptı.

Siyasi sebeplerle resmî görevinden ayrıldıktan sonra, arkadaşlarıyla birlikte Türk edebiyat tarihinin önemli yayınlarından biri olan Yaprak dergisini (1949-1950) çıkardı. Ankara ziyareti sırasında düştüğü bir belediye çukurunun yol açtığı beyin kanaması nedeniyle 14 Kasım 1950’de, henüz 36 yaşındayken İstanbul’da vefat etti.

Edebî Kişiliği ve Şiir Anlayışı

Lise yıllarında arkadaşları Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday ile başlayan edebiyat dostluğu, Türk şiirinde “Birinci Yeni” veya “Garip” adıyla anılan yenilik hareketine dönüştü. 1941 yılında yayımladıkları Garip kitabının önsözünde; geleneksel şiirin vezin, kafiye, şairanelik ve benzetme gibi tüm biçimsel kalıplarına karşı çıktı. Şiiri konuşma dilinin yalınlığına indirgeyerek sıradan insanın (“Süleyman Efendi”) günlük yaşamını, yaşama sevincini, aşkı ve mizahı şiirin merkezine yerleştirdi.

Kısa süren hayatına rağmen kaleme aldığı şiirler, nesirler ve Fransız edebiyatından yaptığı nitelikli çevirilerle modern Türk şiirinin yönünü derinden etkiledi.

Başlıca Eserleri:

• Şiir:Garip (1941), Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi (1947), Karşı (1949), Bütün Şiirleri (1951)
• Nasrettin Hoca & Masal:Nasrettin Hoca Hikâyeleri (1949), La Fontaine’in Masalları (1948)
• Nesir & Öykü:Sanat ve Edebiyat Dünyamız (1982), Bindiğimiz Dal (1982), Hoşgör Köftecisi (2012)